Poprzednia

ⓘ 69 Pułk Piechoty (II RP)



69 Pułk Piechoty (II RP)
                                     

ⓘ 69 Pułk Piechoty (II RP)

69 Pułk Piechoty – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Pułk sformowany został w 1919 jako 11 pułk Strzelców Wielkopolskich. Po zjednoczeniu Armii Wielkopolskiej z Wojskiem Polskim, 5 lutego 1920 przemianowany został na 69 pułk piechoty. W okresie pokoju stacjonował w Gnieźnie. Wchodził w skład 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty. W czasie kampanii wrześniowej walczył w składzie macierzystej dywizji w ramach Armii "Poznań”.

                                     

1. Formowanie i zmiany organizacyjne

23 lutego 1919 z wielkopolskich oddziałów powstańczych: batalionu – śremskiego, jarocińskiego, koźmińskiego i 1 pp z powiatu rawickiego powstał 11 pułk Strzelców Wielkopolskich. Bataliony powstańcze wywodziły się ze sformowanych w listopadzie 1918 kompanii bezpieczeństwa. 3 maja 1919 gen. piech. Józef Dowbor-Muśnicki rozkazem nr 119 zatwierdził dzień 19 marca św. Józefa świętem pułkowym dla 11 pułku Strzelców Wielkopolskich. 5 lutego 1920 oddział przemianowany został na 69 pułk piechoty.

W rejonie Krasne–Krasnopol–Sejny pułk pozostawał do 28 listopada 1920 roku, luzując się na przemian z 70 pp na linii demarkacyjnej.

                                     

2. Pułk w walce o granice

Walki na froncie polsko-bolszewickim

27 stycznia pułk przybył transportem kolejowym na front litewsko-białoruski. Do końca marca, będąc w składzie 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty, przebywał w rejonie Lidy. Pułk wyróżnił się w walkach podczas sierpniowej kontrofensywy z rejonu Modlina. Szczególny sukces odniósł w czasie działań pościgowych 24 sierpnia na pograniczu niemieckim. Zdobył wówczas szturmem Myszyniec, obsadzony przez oddziały kawalerii 3 Korpusu Konnego gen. Gaja Bżyszkjana, zmuszając je do przekroczenia granicy Prus Wschodnich. Po zakończeniu działań wojennych pułk pełnił służbę na Suwalszczyźnie.

                                     

3. Pułk w okresie pokoju

29 listopada 1920 roku pułk został zluzowany przez 41 pp i pomaszerował do Białegostoku, skąd transportem kolejowym wyjechał do Bydgoszczy. Wkrótce pułk przeniesiony został do Gniezna na teren Okręgu Korpusu Nr VII". Wchodził w skład 17 Dywizji Piechoty. Żołnierze zakwaterowani zostali w dawnych pruskich koszarach przy ul. Bolesława Chrobrego.

19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 11 listopada, jako datę święta pułkowego. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę utworzenia w roku 1918 pierwszych polskich oddziałów wojskowych na terenie powiatów: śremskiego i jarocińskiego, z których zorganizowano II batalion 11 pułku Strzelców Wielkopolskich.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 69 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty tzw. "normalnych”. W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych. W tym czasie wprowadzono też dodatkowo kompanię karabinów maszynowych. Stan pułku powiększył się o 4 oficerów, 13 podoficerów, 1200 szeregowców i 12 karabinów maszynowych.Wprowadzono też dodatkowo kompanię cyklistów. Stan pułku powiększył się o kolejnych 5 oficerów, 16 podoficerów, 140 szeregowców.

Powiat gnieźnieński zamieszkały był przez znaczny odsetek mniejszości niemieckiej. Ludność ta była wrogo ustosunkowana do współobywateli Polaków. Szczególnie dało się to odczuć w okresie narastającego napięcia w stosunkach polsko-niemieckich od marca 1939. W tym miesiącu, mający swą siedzibę w Warszawie, inspektorat armii gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby przemianowany został na sztab Armii "Poznań" z miejscem zakwaterowania w Gnieźnie. Od wiosny 1939 pułk przeprowadzał intensywne szkolenie, przygotowując się do nieuniknionej już wojny.



                                     

4. Strzelcy wielkopolscy

Dowódcy pułku

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku.

  • ppłk piech. Stanisław Taczak 6 – 17 V 1920
  • mjr piech. Stanisław Thiel 30 VIII 1919 – 5 V 1920
  • płk piech. Leon Billewicz 25 III – 6 VIII 1919
  • kpt. piech. Wincenty Nowaczyński 18 V – 16 VI 1920 → dowódca 68 pp
  • ppłk piech. Wacław Kluczyński 1 IX 1920 – VI 1935
  • ppłk / płk dypl. piech. Stanisław Dworzak 4 VI 1935 – IX 1939
  • mjr piech. Stanisław Thiel 17 VI – 25 VII 1920
  • kpt. piech. Bolesław Kość 26 VII – 31 VIII 1920
  • kpt. piech. Lucjan Sikorski 7 – 29 VIII 1919
  • płk piech. Adolf Jan Kuczewski 23 II – 24 III 1919 → dowódca VI Okręgu Wojskowego w Jarocinie
Zastępcy dowódcy pułku

13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na "I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

  • ppłk piech. Alfred Jan Schmidt 26 IV 1928 – 4 VII 1935 → dowódca 78 pp
  • mjr / ppłk piech. Franciszek Tomek 10 VII 1922 – 22 V 1925 → zastępca dowódcy 20 pp
  • ppłk dypl. piech. Stanisław II Sienkiewicz od 4 VII 1935
  • ppłk piech. Józef Ekkert 22 V 1925 – 1 III 1928 → dyspozycja komendanta kadry oficerów piechoty
  • ppłk dypl. piech. Marian Jadwiński do VIII 1939
Kwatermistrzowie
  • mjr piech. Kazimierz Kosiba 1939
  • mjr / ppłk piech. Wacław Boguszewski 1928 – III 1929 → p.o. komendanta PKU Puławy
  • mjr piech. Wacław I Szyller 1924 – 1925
  • mjr piech. Aleksander Salwik 1932 – VI 1933 → inspektor WFiPW w DOK IX
  • mjr piech. Zygmunt Wałecki VII 1929 – III 1932 → dowódca baonu
  • mjr piech. Józef Zończyk od VIII 1935
  • mjr piech. Aleksander Kurowski 10 VII 1922 – 1924 → DOK VII
  • mjr piech. Józef Ksieniewicz VI 1933 – VII 1935 → dyspozycja dowódcy OK VII
Oficerowie pułku
  • ppłk SG Ernest Giżejewski
  • mjr SG Jan Duch
Obsada personalna pułku w 1924 roku
  • dowódca I batalionu – mjr Bolesław Ludwik Żurakowski
  • kwatermistrz – mjr Wacław Szyller
  • zastępca dowódcy – ppłk Franciszek Tomek
  • dowódca – p.o. ppłk Wacław Kluczyński
  • dowódca II batalionu – mjr Edward Senk
  • dowódca III batalionu – mjr Stefan Płochowski
                                     

4.1. Strzelcy wielkopolscy Kawalerowie Virtuti Militari

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari:

Ponadto 19 oficerów, 8 chorążych i 81 szeregowych zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych.

                                     

5. Symbole pułku

Sztandar

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki zarządzeniem L. 1643/28 z 16 września 1928 roku zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi 69 pułku piechoty. 30 maja 1929 roku w Gnieźnie Prezydent RP Ignacy Mościcki wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo Gniezna. Od 28 stycznia 1938 roku chorągiew pułkowa zaczęła być oficjalnie nazywana sztandarem. Obecnie sztandar znajduje się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Odznaka pamiątkowa

23 sierpnia 1928 roku generał dywizji Daniel Konarzewski w zastępstwie ministra spraw wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 69 pułku piechoty. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt krzyża o ramionach emaliowanych w kolorze granatowym z żółtym obrzeżem. Na ramionach wpisano numery i inicjały pułku "11 PSW” i "69 P.P.” oraz datę jego powstania "11.XI.1918”. W środku krzyża godło wz. 1927 na czerwonym tle w otoku złotego wieńca laurowego. Między ramionami krzyża umieszczono herby miejscowości: Śremu, Rawicza, Jarocina, Koźmina. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →